Φυματίωση συνήθεις ερωτήσεις

Φυματίωση συνήθεις ερωτήσεις

Ερωτήσεις και απαντήσεις για τη φυματίωση
Από Δρ. Μιχάλη Ιασονίδη
Τι είναι η φυματίωση;
Η φυματίωση είναι λοιμώδης νόσος που προκαλείται από ένα μικρόβιο που λέγεται μυκοβακτηρίδιο της φυματίωσης και σπανιότερα από άλλους τύπους μυκοβακτηριδίων. Το μυκοβακτηρίδιο της φυματίωσης μπορεί να προσβάλλει οποιοδήποτε όργανο του σώματος, αλλά συνήθως προσβάλλει τους πνεύμονες.
Πώς μεταδίδεται η φυματίωση;
Η φυματίωση μεταδίδεται από το ένα άτομο στο άλλο, με την εισπνοή σταγονιδίων που περιέχουν μυκοβακτηρίδια. Τα άτομα με πνευμονική φυματίωση αποβάλλουν πολύ μικρά τέτοια σταγονίδια με τον βήχα, το φτάρνισμα και τη δυνατή ομιλία. Τα άτομα αυτά μεταδίδουν συνήθως τη νόσο στους ανθρώπους που είναι σε επαφή μαζί τους αρκετές ώρες κάθε μέρα. Αυτοί μπορεί να είναι η οικογένειά τους, οι φίλοι τους ή οι συνάδελφοι στη δουλειά.

Τι σημαίνει ότι έχω μολυνθεί;
Οι περισσότεροι άνθρωποι που εισπνέουν τα μυκοβακτηρίδια μολύνονται αλλά ο οργανισμός έχει την ικανότητα να αμυνθεί και να σταματήσει την ανάπτυξή τους. Με αυτό τον τρόπο τα μυκοβακτηρίδια γίνονται ανενεργά, αλλά παραμένουν στον οργανισμό και μπορεί να γίνουν ενεργά αργότερα. Πολλοί άνθρωποι που έχουν μολυνθεί δεν αναπτύσσουν ποτέ φυματίωση, άλλοι όμως και ιδιαίτερα αυτοί που το ανοσοποιητικό τους σύστημα είναι εξασθενημένο μπορεί να αναπτύξουν φυματίωση κάποια στιγμή στο μέλλον. Αυτοί που μολύνονται δεν αισθάνονται άρρωστοι, δεν έχουν συμπτώματα, δεν μεταδίδουν τη νόσο και συνήθως έχουν θετική Mantoux.

Τι σημαίνει ότι νοσώ;
Τα μυκοβακτηρίδια της φυματίωσης γίνονται ενεργά αν το αμυντικό σύστημα δεν μπορεί να σταματήσει την ανάπτυξή τους. Τα ενεργά μυκοβακτηρίδια πολλαπλασιάζονται μέσα στον οργανισμό και προκαλούν νόσο. Μερικοί άνθρωποι αρρωσταίνουν σχεδόν αμέσως μετά την μόλυνση, άλλοι όμως μπορεί να αρρωστήσουν αργότερα, όταν για κάποιο λόγο εξασθενήσει το αμυντικό τους σύστημα. Περισσότερο ευαίσθητα είναι τα παιδιά και οι ηλικιωμένοι καθώς επίσης άτομα με διαβήτη, χρόνια νεφρική ανεπάρκεια, λευχαιμία ή λεμφώματα, αλκοολικοί, τοξικομανείς. Επίσης τα άτομα που παίρνουν κορτικοστεροειδή ή ανοσοκατασταλτικά φάρμακα, είναι φορείς του ΗIV (ιού που προκαλεί το AIDS) και αυτοί που δεν σιτίζονται καλά.
Τα συμπτώματα της φυματίωσης εξαρτώνται από το όργανο που έχει προσβληθεί. Η νόσος προσβάλλει κυρίως τους πνεύμονες που αποτελούν και την πύλη εισόδου του μυκοβακτηριδίου. Από τους πνεύμονες όμως τα μυκοβακτηρίδια μπορούν να διασπαρούν σε όλο το σώμα και να εγκατασταθούν σε άλλα όργανα όπως οι λεμφαδένες, οι νεφροί, τα οστά, οι σπόνδυλοι και οι μήνιγγες. Τα συμπτώματα ποικίλουν ανάλογα με το όργανο που πάσχει. Στην πνευμονική φυματίωση συνήθως υπάρχει βήχας με ή χωρίς πτύελα, αιμόπτυση, πόνος στο στήθος, δύσπνοια.
Άλλα συμπτώματα είναι αδυναμία, εύκολη κόπωση, απώλεια βάρους ανορεξία, ρίγη, πυρετός, νυχτερινοί ιδρώτες.

Πώς μπορώ να ελέγξω αν έχω μολυνθεί;
Η Mantoux είναι ο μόνος τρόπος για να δούμε αν κάποιος έχει μολυνθεί από το μυκοβακτηρίδιο της φυματίωσης. Είναι ένα δερματικό τεστ που βασίζεται στην ενδοδερμική ένεση μικρής ποσότητας φυματινικής πρωτεΐνης και η αντίδραση στο τεστ διαβάζεται μετά από 2 ημέρες (48 ώρες).

Τι συμβαίνει αν έχω εμβολιαστεί με BCG;
Το BCG είναι εμβόλιο για τη φυματίωση. Γίνεται σε βρέφη και μικρά παιδιά σε χώρες που η φυματίωση είναι σχετικά συχνή, διότι προλαμβάνει τη γενικευμένη νόσο. Στην Κύπρο το BCG δεν περιλαμβάνεται στο Πρόγραμμα Εμβολιασμών. Οι λόγοι είναι δύο α) δεν προστατεύει αποτελεσματικά από τη νόσο και β) θετικοποιεί το Mantouxtestκαι έτσι δυσκολεύει τη διάγνωση.

Αν έχετε εμβολιαστεί με BCG, μπορεί να έχετε θετική Mantoux. Η θετική Mantoux μπορεί να οφείλεται στο εμβόλιο, μπορεί όμως να οφείλεται και σε μόλυνση από το μυκοβακτηρίδιο όταν:
·          η αντίδραση είναι μεγάλη,
·          έχετε εμβολιαστεί πριν από πολλά χρόνια
·          έχετε έρθει σε επαφή με άτομο που έχει μεταδοτική φυματίωση

Αν έχω μολυνθεί με το μυκοβακτηρίδιο πώς μπορώ να προστατευθώ και να μην αρρωστήσω;

Πολλοί άνθρωποι που μολύνονται με το μυκοβακτηρίδιο δεν αρρωσταίνουν ποτέ από φυματίωση. Υπάρχουν όμως κάποιοι που έχουν περισσότερες πιθανότητες να αρρωστήσουν από φυματίωση όπως:
·          φορείς του HIV
·          άτομα που είναι γνωστό ότι βρίσκονται σε στενή επαφή με άρρωστο που έχει μεταδοτική φυματίωση (πνευμονική)
·          άτομα που μολύνθηκαν τα τελευταία 2 χρόνια
·          βρέφη και μικρά παιδιά
·          άτομα που πάσχουν από χρόνια νοσήματα και έχουν εξασθενημένο αμυντικό σύστημα
·          ηλικιωμένοι

Στις περιπτώσεις αυτές έχει νόημα η χορήγηση χημειοπροφύλαξης, δηλαδή η προληπτική αγωγή με ένα φάρμακο (το φάρμακο που χρησιμοποιείται συνήθως είναι η ισονιαζίδη), το οποίο σκοτώνει τα μυκοβακτηρίδια, με αποτέλεσμα αυτός που έχει μολυνθεί να μη νοσήσει. Η χημειοπροφύλαξη δίνεται για χρονικό διάστημα 6-9 μηνών, σε ειδικές όμως περιπτώσεις μπορεί να δοθεί για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Μπορεί να θεραπευτεί η φυματίωση και πώς;

Τα νέα για τους ανθρώπους που έχουν αρρωστήσει από φυματίωση είναι πάρα πολύ καλά. Η φυματίωση μπορεί σχεδόν πάντα να θεραπευτεί με φάρμακα, πρέπει όμως να πάρετε περισσότερα από ένα φάρμακο και για μεγάλο χρονικό διάστημα. Αυτό συμβαίνει γιατί ο αριθμός των μικροβίων που πρέπει να σκοτωθεί είναι πολύ μεγάλος. Ο συνδυασμός πολλών φαρμάκων για αρκετό χρονικό διάστημα, μπορεί να καταπολεμήσει όλα τα μικρόβια και να τα εμποδίσει να γίνουν ανθεκτικά στα φάρμακα. Για τον λόγο αυτό είναι πολύ σημαντικό να παίρνετε τα φάρμακα σας όπως ακριβώς σας λέει ο γιατρός σας.

Ποιες είναι οι παρενέργειες των φαρμάκων για τη φυματίωση;
Τα φάρμακα για τη φυματίωση είναι σχετικά ασφαλή. Κάποιες φορές μπορεί να προκαλέσουν παρενέργειες. Μερικές από αυτές είναι πολύ ήπιες ενώ άλλες είναι πιο σοβαρές. Εάν έχετε μία σοβαρή παρενέργεια από τα φάρμακα πρέπει να ενημερώσετε το γιατρό σας αμέσως.

Οι παρενέργειες που αναφέρονται παρακάτω είναι σοβαρές. Εάν έχετε οποιοδήποτε από τα παρακάτω συμπτώματα ενημερώστε αμέσως το γιατρό σας:
·          ανορεξία
·          ναυτία
·          εμετός
·          κιτρίνισμα του δέρματος ή των ματιών
·          πυρετός για περισσότερο από 3 ημέρες
·          κοιλιακός πόνος
·          δερματικό εξάνθημα
·          δε σταματάει εύκολα η αιμορραγία
·          διαταραχή της όρασης
·          βουητό στα αυτιά

Οι παρενέργειες που αναφέρονται παρακάτω είναι ήπιες και το φάρμακο που τις κάνει είναι η ριφαμπυκίνη. Εάν έχετε κάποια από αυτές τις παρενέργειες μπορείτε να συνεχίσετε να παίρνετε τα φάρμακά σας κανονικά.
·          τα ούρα, το σάλιο ή τα δάκρυά σας μπορεί να γίνουν πορτοκαλί
·          μπορεί να γίνετε πιο ευαίσθητοι στον ήλιο. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να φοράτε καλό αντηλιακό και να καλύπτετε τα εκτεθειμένα μέρη του σώματος για να μην καείτε
·          μπορεί το αντισυλληπτικό χάπι που παίρνετε να γίνει λιγότερο αποτελεσματικό και για το λόγο θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί άλλος τρόπος αντισύλληψης.

Γιατί πρέπει να παίρνω συνεχώς τα φάρμακά μου και να μην διακόπτω τη θεραπεία;

Τα μικρόβια της φυματίωση σκοτώνονται πολύ αργά. Χρειάζονται το λιγότερο 6 μήνες για να σκοτωθούν όλα τα μυκοβακτηρίδια. Πιθανότατα, θα αρχίσετε να αισθάνεστε καλύτερα μόλις μερικές εβδομάδες από την έναρξη της θεραπείας. Αλλά προσοχή!

Εάν δεν συνεχίσετε να παίρνετε τα φάρμακά σας συστηματικά, υπάρχει μεγάλος κίνδυνος. Τα μυκοβακτηρίδια θα αρχίσουν πάλι να αναπτύσσονται, ενώ μπορούν να γίνουν ανθεκτικά στα φάρμακα που παίρνετε. Τότε θα χρειαστεί να πάρετε καινούργια φάρμακα, για περισσότερο χρόνο και τα οποία έχουν περισσότερες παρενέργειες.

Για αυτόν ακριβώς το λόγο είναι πολύ σημαντικό να ακολουθείτε τις οδηγίες του γιατρού σας.

Χρειάζεται ειδική δίαιτα;
Όχι. Μπορείτε να τρώτε κανονικά το φαγητό σας και δε χρειάζεται να παχύνετε. Αν το βάρος σας είναι κανονικό, τα περιττά κιλά δεν πρόκειται να θεραπεύσουν τη φυματίωση.

Πώς γίνεται να μη μεταδώσω τη φυματίωση σε άλλους;
Το πιο σημαντικό είναι να παίρνετε όλα σας τα φάρμακα όπως σας έχει πει ο γιατρός σας. Θα πρέπει ακόμα να πηγαίνετε σε όλα τα ραντεβού με το γιατρό σας, ο οποίος θα βλέπει πως πάτε. Μη διστάζετε να λέτε στο γιατρό σας οτιδήποτε νομίζετε ότι δεν πηγαίνει καλά.

Αν πάσχετε από πνευμονική φυματίωση, υπάρχουν μερικά πράγματα που μπορείτε να κάνετε για να προστατεύσετε τον εαυτό σας και τους γύρω σας:
·          Το πιο σημαντικό είναι να παίρνετε τα φάρμακά σας
·          Καλύπτετε το στόμα σας με ένα μαντήλι όταν βήχετε, φταρνίζεστε ή γελάτε και τοποθετήστε το σε μία σακούλα την οποία θα κλείσετε καλά και θα την πετάξετε.
·          Μην πηγαίνετε στη δουλειά ή στο σχολείο και αποφύγετε τη στενή επαφή με οποιονδήποτε
·          Αερίζετε συχνά το δωμάτιό σας (αν δεν κάνει πολύ κρύο έξω)

Θυμηθείτε ότι η φυματίωση μεταδίδεται μέσω του αέρα. Οι άνθρωποι δεν μπορούν να μολυνθούν με τα μαντήλια, τα σεντόνια, τα κοινά πιάτα και μαχαιροπίρουνα, τα ποτήρια και τις τουαλέτες.

Δύο με τρεις εβδομάδες συνήθως μετά την έναρξη της θεραπείας, δεν μεταδίδετε πια τα μυκοβακτηρίδια στους άλλους. Εάν συμφωνεί και ο γιατρός σας μπορείτε να επιστρέψετε στις καθημερινές σας ασχολίες.

print

Σχετικά Άρθρα

Συστάσεις Αμερικάνικης Παιδιατρικής Ακαδημίας για τον αντιγριπικό για τον αντιγριπικό εμβολιασμό στα παιδιά 2008-2009

Συστάσεις Αμερικάνικης Παιδιατρικής Ακαδημίας για τον αντιγριπικό για τον αντιγριπικό εμβολιασμό στα παιδιά 2008-2009

Η  ηλικία για τον ετήσιο αντιγριπικό εμβολιασμό επεκτείνεται για όλα τα παιδιά από 6 μηνών έως 18 χρονών. Αυτό σημαίνει ότι εμβολιάζονται: Όλα τα...

Τι είναι εργοθεραπεία;

Τι είναι εργοθεραπεία;

Από Ευανθία Θεοδούλου, Εργοθεραπεύτρια Τι είναι εργοθεραπεία; «Εργοθεραπεία» είναι η τέχνη και η επιστήμη που βοηθά τους ανθρώπους να...