Εποχική γρίπη, λοίμωξη από RSV και COVID-19

Από Μιχάλη Ιασονίδη, παιδίατρο MD, PhD, Λεμεσός

Κατά τους χειμερινούς μήνες και ειδικά μεταξύ Δεκεμβρίου 2020 και Απριλίου 2021 αναμένεται να κυκλοφορούν στην κοινότητα  ταυτόχρονα εκτός των ιών και μικροβίων που προκαλούν τις συνήθεις λοιμώξεις του αναπνευστικού και οι ιοί της εποχικής γρίπης, ο ιός του αναπνευστικού συγκυτίου (RSV) και ο SARS-CoV-2 (COVID-19).

Σε τέτοιες περιπτώσεις συνιστάται εμπειρική αντιιική θεραπεία έναντι της γρίπης το συντομότερο δυνατόν για τις ακόλουθες ομάδες προτεραιότητας:

α) νοσηλευόμενους ασθενείς με αναπνευστικές ασθένειες,

β) ασθενείς με σοβαρή επιπλεγμένη ή προοδευτικά επιδεινούμενη αναπνευστική νόσο και

γ) ασθενείς με υψηλότερο κίνδυνο για επιπλοκές της γρίπης που παρουσιάζουν οποιαδήποτε οξέα αναπνευστικά συμπτώματα (πχ βήχα, δύσπνοια, ρινική απόφραξη, με ή χωρίς πυρετό).

Οι λοιμώξεις από γρίπη και COVID-19 έχουν σημειολογία και συμπτώματα που επικαλύπτονται. Υπάρχουν βέβαια εξετάσεις που μπορούν να βοηθήσουν στη διάκριση μεταξύ της λοίμωξης από ιό της γρίπης ή/και από ιό RSV ή/και λοίμωξης από SARS-CoV-2. Ωστόσο, οι κλινικοί ιατροί δεν πρέπει να περιμένουν τα αποτελέσματα των εξετάσεων που ανιχνεύουν τους ιούς της γρίπης Α και Β, του ιού RSV και του ιού SARS-CoV-2 για την έναρξη εμπειρικής αντιιικής θεραπείας έναντι της γρίπης στις παραπάνω ομάδες.

Η συνλοίμωξη με ιούς γρίπης Α ή Β, ιού RSV και SARS-CoV-2 αναμένεται να υπάρξει και θα πρέπει να περιλαμβάνεται στη διαφορική διαγνωστική σκέψη, ιδιαίτερα σε νοσηλευόμενους ασθενείς με σοβαρή αναπνευστική νόσο.

Οι κλινικοί ιατροί γνωρίζουν ότι ένα θετικό αποτέλεσμα έναντι του SARS-CoV-2 δεν αποκλείει τη μόλυνση από ιό της γρίπης ή RSV. Αναμένεται ότι η ένταξη στην καθημερινή κλινική πράξη εξετάσεων που μπορούν να ελέγχουν γρήγορα και αξιόπιστα τον αιτιολογικό παράγοντα της λοίμωξης, θα βοηθήσουν τον κλινικό γιατρό για έγκαιρη και αιτιολογική παρέμβαση.

Επιπρόσθετα οι κλινικοί ιατροί γνωρίζουν ότι ένα θετικό αποτέλεσμα για γρίπη ή RSV δεν αποκλείει τη μόλυνση από SARS-CoV-2. Οι νοσηλευόμενοι ασθενείς με θετικό αποτέλεσμα test γρίπης, θα πρέπει άμεσα να ξεκινούν αντιιική θεραπεία της γρίπης και ότι άλλη θεραπευτική παρέμβαση χρειαστεί ανάλογα με τα κλινικά ευρήματα, πχ γρίπη επιπλεγμένη με πνευμονία της κοινότητας.

Η χρήση τηλεϊατρικής θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για μείωση της επιβάρυνσης των εξωτερικών ιατρείων, χωρίς να παραβλέπεται η διαχρονική αξία της κλινικής εξέτασης, ώστε να μειωθεί η πιθανότητα μετάδοσης των ιώσεων αυτών σε τέτοιους χώρους. Βέβαια πρέπει να τηρούνται κανόνες τηλεφωνικής διαλογής στη βάση πρωτοκόλλων ή αλγορίθμων ώστε να μην ξεφύγουν περιστατικά σοβαρά που χρήζουν άμεσης ιατρικής παρέμβασης. Τέτοιο πρωτόκολλο διατίθεται στο διαδίκτυο από το CDC:

Αλγόριθμος για ιατρική αξιολόγηση μέσω τηλεφώνου ασθενών με πιθανή γρίπη

Οι κλινικοί ιατροί πρέπει να εξετάζουν σε κάθε ξεχωριστή περίπτωση το ενδεχόμενο να ξεκινήσουν νωρίς (σε λιγότερο από 48 ώρες από την εμφάνιση των συμπτωμάτων όπως πυρετό, βήχα, φαρυγγαλγία κλπ.) εμπειρική αντιγριπική θεραπεία των εξωτερικών ασθενών μη υψηλού κινδύνου με βάση την κλινική τους κρίση, χωρίς να αποκλείεται εντελώς να καταλήγουν σε τέτοια απόφαση έστω και με τηλεϊατρική. Στην απόφαση τους πρέπει να συνυπολογίζουν και το ενδεχόμενο συνύπαρξης λοίμωξης με SARS-CoV-2 ή/και άλλους λοιμογόνους παράγοντες με παρόμοια κλινική εμφάνιση.

Ποιος κινδυνεύει περισσότερο από τη συνύπαρξη πολλαπλών ιώσεων;

Αποτελεί άγνωστο πεδίο, που θα ξεκαθαρίσει τους επόμενους μήνες. Δεν ξέρουμε πώς το ανθρώπινο σώμα που έχει μολυνθεί από γρίπη ή RSV θα αντιδράσει σε ταυτόχρονη λοίμωξη από COVID-19, και το αντίστροφο. Γνωρίζουμε ότι ορισμένα στελέχη της γρίπης αυξάνουν τον κίνδυνο δευτερογενούς βακτηριακής λοίμωξης. Αλλά δεν υπάρχουν στοιχεία που να δείχνουν αν το ίδιο θα συμβεί με λοίμωξη από SARS-CoV-2.

Αναμένεται ότι κατά την περίοδο αυτών των λοιμώξεων θα υπάρχουν στη διάθεση των κλινικών γιατρών γρήγορες δοκιμασίες (quick tests), που δίνουν αξιόπιστα (ευαισθησία >85% και ειδικότητα >95%) και γρήγορα (σε 15 λεπτά) ένδειξη για το ποιος ιός ή ιοί μπορεί να ευθύνονται για τη συμπτωματολογία ενός ασθενή. Οι εξετάσεις αυτές δεν θα υποκαθιστούν τις εξετάσεις PCR (Polymerase Chain Reaction ή αλυσιδωτή αντίδραση πολυμεράσης), οι οποίες μπορεί όπου χρειάζεται να επιβεβαιώνουν το αποτέλεσμα.

Λοιμώξεις αναπνευστικού και επιστροφή στο σχολείο.

Σε περιπτώσεις λοιμώξεων του αναπνευστικού, πρέπει να ακολουθούνται τα ανακοινωμένα πρωτόκολλα του Υπουργείου Παιδείας (για βελτίωση τους θα γίνει τις επόμενες μέρες συνάντηση του Υπουργείου με την Παιδιατρική Εταιρεία Κύπρου).

Οδηγός για γονείς/κηδεμόνες για σωστή και ασφαλή φοίτηση των παιδιών στα σχολεία

Αρχές διαχείρισης ύποπτων ή επιβεβαιωμένων περιστατικών λοίμωξης COVID-19 σε σχολικές μονάδες

Ως γενικός κανόνας η απομάκρυνση του παιδιού από το σχολείο μέχρι να διευκρινιστεί η κλινική του κατάσταση είναι μια σωστή πρακτική. Τα παιδιά θα μπορούν να επιστρέφουν στο σχολείο αν μείνουν 48 ώρες απύρετα, εκτός αν πρόκειται για λοίμωξη από COVID-19, όπου θα χρειάζεται απομάκρυνση 14 ημερών.