Τι πρέπει να ξέρουν τα παιδιά για τον κορωνοϊό και πως τους το λέμε;

Από Μιχάλης Ιασονίδη, παιδίατρο

Έχει μπει πλέον στη ζωή μας ο κορωνοϊός. Τα παιδιά έχουν βρεθεί ανάμεσα σε πολλά πυρά για το θέμα. Είτε παρακολουθούν τις συζητήσεις των γονιών, είτε παρακολουθούν τηλεόραση, είτε άλλα ΜΜΕ, να ‘σου μπροστά τους σε οποιαδήποτε μορφή ο κορωνοϊός.

Οι γονείς αναρωτιούνται αν θα πρέπει να μιλήσουν με τα παιδιά τους για το θέμα. Πιθανώς να πιστεύουν ότι πρέπει να προστατεύσουν τα παιδιά τους από το άγχος που προκαλεί αυτό το παγκόσμιο ξέσπασμα, περιορίζοντας τις πληροφορίες σχετικά με αυτό.

Και όμως υπάρχει καλός λόγος να το συζητήσει κάποιος μαζί τους. Πρώτον, γιατί μάλλον είχαν ακούσει για το θέμα πριν κλείσουν τα σχολεία από συμμαθητές ή/και τους δασκάλους τους. Εάν αποφύγουν οι γονείς το θέμα εξ ολοκλήρου, ή ακόμα χειρότερα αν μιλούν συνωμοτικά, θεωρώντας ότι δεν τους ακούνε τα παιδιά τους, θα μπορούσε να τροφοδοτήσει το φόβο τους ότι ο κορωνοϊός είναι κάτι πολύ τρομερό. Καλύτερα λοιπόν να απομυθοποιηθεί το θέμα μιλώντας τους απλά και εξηγώντας γενικά ότι είναι ένας νέος ιός, όπως όλους τους άλλους ιούς που τα ταλαιπωρούν με κρυολογήματα που επαναλαμβάνονται πολλές φορές σε κάθε παιδί την περίοδο κυρίως του χειμώνα. Βέβαια οι γνώσεις μας γύρω από το νέο ιό είναι περιορισμένες, αλλά οι επιστήμονες υπολογίζουν πώς και αυτός ο ιός θα συμπεριφέρεται στο μέλλον, όπως και τους άλλους κορωνοϊούς.

Πρέπει να δίνεται η ευκαιρία στα παιδιά να υποβάλουν απορίες που μπορεί να έχουν, συμπεριλαμβανομένου του φόβου ότι μπορεί να νοσήσουν τα ίδια. Διαβεβαιώστε τους ότι οι άνθρωποι που είναι υπεύθυνοι για την αντιμετώπιση της πανδημίας (γιατροί, επιστήμονες, κυβερνήσεις κλπ.) κάνουν ό, τι μπορούν για να παραμείνουν οι άνθρωποι ασφαλείς. Σημαντικό είναι να σκεφτείτε προσεκτικά πριν μοιραστείτε τυχόν αμφιβολίες που μπορεί να έχετε σχετικά με τους χειρισμούς ή την εξέλιξη της πανδημίας.

Φυσικά, αυτά που λέτε θα εξαρτηθούν από την ηλικία του παιδιού και θα προσαρμόσετε πώς μιλάτε στο αναπτυξιακό επίπεδό του. Δεν θα είχε νόημα να έχουμε μια σε βάθος συζήτηση σχετικά με την εξάπλωση του ιού με ένα νήπιο δύο ετών, αλλά μπορεί να ασχοληθείτε με τις αλλαγές στη ρουτίνα του, όπως το σχολαστικό πλύσιμο των χεριών πριν το φαγητό ή μετά το παιχνίδι. Θα μπορούσατε να τους διαβεβαιώσετε ότι υπάρχουν ασθένειες που μπορεί να αποφευχθούν με μόνο ένα απλό πλύσιμο των χεριών.

Ανεξάρτητα από την ηλικία του παιδιού, πρέπει να μεταφέρεται τη συζήτηση κατευθείαν στο θέμα και χωρίς υπεκφυγές. Αν έχετε οι ίδιοι απορίες ή κενά πρέπει να φροντίσετε να τα λύσετε για να μπορέσετε με ακρίβεια να τα αποδώσετε στο παιδί σας. Παραδείγματος χάριν, εάν το παιδί σας ρωτά εάν πρόκειται να νοσήσει, μπορείτε να του πείτε ότι δεν είναι τόσο πιθανό και ελπίζετε να μη συμβεί και να μεταφέρεται τη συζήτηση σε αποτελεσματικά μέτρα για να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος να κολλήσουν. Πρέπει να μάθουν τα παιδιά εκτός από το σωστό πλύσιμο των χεριών με σαπούνι και νερό, πώς να διαχειρίζονται τυχόν βήχα ή φτάρνισμα, πώς να αποφεύγουν να ακουμπούν με άπλυτα χέρια στο πρόσωπο (στόμα, μύτη, μάτια). Μπορείτε επίσης να μιλήσετε για το πώς αναμένεται να εξελιχθεί η ασθένεια, στη χειρότερη περίπτωση που θα κολλήσει κάποιος και ότι το πιο συνηθισμένο ενδεχόμενο σε τέτοια περίπτωση είναι η πλήρης ανάρρωση χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα. Μπορείτε επίσης να συζητήσετε γιατί διακόπηκε η άμεση επαφή με τους παππούδες και τις γιαγιάδες που κινδυνεύουν περισσότερο, αλλά θα φροντίσετε να έρχονται σε επαφή μαζί τους με τη χρήση των σύγχρονων μέσων επικοινωνίας.

Αν ρωτήσουν αν φοβάστε, μπορεί να τους πείτε ότι ανησυχείτε, αλλά να αποφύγετε να ομολογήσετε τους βαθύτερους φόβους σας, όπως η πιθανότητα απώλειας αγαπημένου προσώπου ή η πιθανότητα να κολλήσει ένα από τα παιδιά σας. Είναι πολύ λογικό ότι αυτός είναι ο βαθύτερος φόβος κάθε γονιού, δεν είναι όμως χρήσιμο αυτός ο φόβος να μεταφερθεί και στα παιδιά του.

Προσέξτε να μην «προτείνετε» έμμεσα ότι θα πρέπει να τα διακατέχει ο φόβος. Εάν δεν φαίνεται ότι ανησυχούν, δεν υπάρχει καμία ανάγκη να τα τρομοκρατήσετε. Να είστε ιδιαίτερα προσεκτικοί και να μην προσπαθήσετε να τα γεμίσετε με φόβο πχ αν δεν είναι τυπικά με το πλύσιμο των χεριών τα τους φορτώνεται ενοχές του τύπου «θέλετε να πεθάνετε;!».

Συζητώντας με τα παιδιά σας για το θέμα, σας παρέχετε μια πρώτης τάξεως ευκαιρία να δείξετε πώς οι ενήλικες διαχειρίζονται το φόβο και την αβεβαιότητα. Ας γνωρίζουν ότι δεν χρειάζεται να αισθάνονται σαν ένα αβοήθητο θύμα, που παρακολουθεί τον ιό να εξαπλώνεται σε όλο τον κόσμο, βλέποντας τους αριθμούς των ασθενών να αυξάνονται κάθε μέρα. Αντί να επικεντρώνεται στην πιθανότητα να αρρωστήσει κάποιος, καλύτερα να δίνεται έμφαση στο πως θα αντιδράσει συλλογικά σε μια τέτοια περίπτωση όλη η οικογένεια ή όλη η κοινωνία. Λίγα πράγματα είναι πιο καθησυχαστικά από το να γνωρίζουμε ότι η ιστορία μιας ζωής δεν είναι κυρίως για το αν συνέβησαν ή όχι άσχημα πράγματα, αλλά για το πώς αντιμετωπίσαμε τα αναπόφευκτα προβλήματα που παρουσιάστηκαν. Πρέπει να εξετάσουμε πώς θα εκφράσουμε με τον καλύτερο τρόπο αυτή την αρχή στα παιδιά μας, συμπεριλαμβανομένων και παραδειγμάτων από τη ζωή μας.

Σίγουρα αυτή η πανδημία δεν είναι το τέλος του κόσμου και αυτό το μήνυμα πρέπει να περάσουμε και στα παιδιά μας. Η ενδυνάμωση των παιδιών θα είναι ένα ιδιαίτερο εφόδιο για το υπόλοιπο της ζωής τους, την οποία πρέπει να βλέπουν με αισιοδοξία και αγωνιστικότητα. Πρέπει να μάθουν να αντιμετωπίζουν όλες τις δυσκολίες της ζωής τους, δίνοντας τις αναγκαίες λύσεις κάθε φορά. Πρέπει να γίνει κτήμα τους ότι αυτή η πανδημία δεν είναι η τελευταία πρόκληση που ο κόσμος μας καλείται να αντιμετωπίσει. Πρέπει να καταλάβουν ότι ο άνθρωπος ζει στην αβεβαιότητα, αλλά διαθέτει την ικανότητα να την αντιμετωπίσει. Επίσης πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι δεν πρέπει να φοβόμαστε το άγνωστο, αλλά το να το αντιμετωπίζουμε είναι μέρος της ζωής μας και είναι αυτό που δίνει νόημα στην ύπαρξή μας.
Ίσως ο καλύτερος τρόπος για να πείσουμε τα παιδιά ότι δεν χρειάζεται να φοβούνται είναι να αποδεχτούν ότι ό,τι και να συμβεί το τέλος θα είναι αίσιο. Το να νιώθεις αλλά και να είσαι καλά είναι σημαντικότερο και από τον ίδια τα προβλήματα που δημιούργησε ή θα δημιουργεί η παρουσία του όποιου κορωνοϊού.