Χανταϊός (Hantavirus): Τι πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς;

Από Μιχάλη Ιασονίδη, παιδίατρο στο κέντρο υγείας παιδιών και εφήβων “Ηλιακτίδα”, αναπληρωτή καθηγητή παιδιατρικής (Πανεπιστήμιο Λευκωσίας).

Ο χανταϊός είναι ένας ιός που μεταδίδεται κυρίως από τρωκτικά, όπως ποντίκια και αρουραίους, στον άνθρωπο. Αν και τα περιστατικά είναι σχετικά σπάνια στην Ευρώπη και την Κύπρο, η ενημέρωση και η σωστή πρόληψη είναι σημαντικές, ιδιαίτερα για οικογένειες που ζουν ή εργάζονται κοντά σε αγροτικές περιοχές, αποθήκες, εξοχικά ή χώρους με παρουσία τρωκτικών.

Πώς μεταδίδεται ο χανταϊός;

Η συχνότερη μετάδοση γίνεται μέσω εισπνοής μικροσκοπικών σωματιδίων που περιέχουν ούρα, περιττώματα ή σάλιο μολυσμένων τρωκτικών. Αυτό μπορεί να συμβεί όταν καθαρίζονται κλειστοί ή σκονισμένοι χώροι όπου έχουν περάσει ποντίκια.

Άλλοι τρόποι μετάδοσης περιλαμβάνουν:

Άμεση επαφή με μολυσμένες επιφάνειες και στη συνέχεια άγγιγμα στόματος, μύτης ή ματιών.
Σπανιότερα, μέσω δαγκώματος μολυσμένου τρωκτικού.
Η μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο είναι εξαιρετικά σπάνια και αφορά μόνο συγκεκριμένα στελέχη του ιού στη Νότια Αμερική.

Ο χανταϊός δεν μεταδίδεται μέσω απλής κοινωνικής επαφής, τροφίμων ή κατοικίδιων ζώων.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο;

Μεγαλύτερο κίνδυνο έχουν άτομα που:

Καθαρίζουν αποθήκες, υπόγεια, αχυρώνες ή εξοχικά που είχαν μείνει κλειστά.
Εργάζονται σε αγροτικές ή δασικές περιοχές.
Έρχονται συχνά σε επαφή με τρωκτικά ή περιβάλλον όπου υπάρχουν περιττώματα.
Κάνουν κάμπινγκ ή υπαίθριες δραστηριότητες σε περιοχές με αυξημένο πληθυσμό τρωκτικών.

Τα παιδιά συνήθως δεν ανήκουν στις ομάδες υψηλού κινδύνου, όμως μπορεί να εκτεθούν κατά τη διάρκεια παιχνιδιού ή δραστηριοτήτων σε μολυσμένους χώρους.

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Τα πρώτα συμπτώματα μοιάζουν συχνά με γρίπη και εμφανίζονται συνήθως 1–6 εβδομάδες μετά την έκθεση:

Πυρετός
Έντονη κόπωση
Πονοκέφαλος
Μυαλγίες
Ναυτία ή κοιλιακό άλγος

Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο ιός μπορεί να προκαλέσει σοβαρή νόσο με προσβολή των πνευμόνων ή των νεφρών. Προειδοποιητικά συμπτώματα είναι:

Δύσπνοια
Επίμονος βήχας
Πόνος στο στήθος
Μειωμένη ούρηση
Ζάλη ή υπόταση

Σε τέτοιες περιπτώσεις απαιτείται άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Πώς γίνεται η διάγνωση και η αντιμετώπιση;

Η διάγνωση βασίζεται στο ιστορικό έκθεσης και σε ειδικές αιματολογικές εξετάσεις.

Δεν υπάρχει ειδικό αντιικό φάρμακο για τους περισσότερους χανταϊούς. Η θεραπεία είναι κυρίως υποστηρικτική και μπορεί να περιλαμβάνει:

Ενυδάτωση
Παρακολούθηση αναπνοής και νεφρικής λειτουργίας
Νοσηλεία σε σοβαρές περιπτώσεις

Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων βοηθά σημαντικά στην καλύτερη αντιμετώπιση.

Μέτρα πρόληψης στο σπίτι και σε κλειστούς χώρους

Η πρόληψη βασίζεται κυρίως στην αποφυγή έκθεσης σε τρωκτικά και στα περιττώματά τους.

Κατά τον καθαρισμό χώρων:

Αερίστε καλά τον χώρο για τουλάχιστον 30 λεπτά πριν μπείτε.
Μην σκουπίζετε στεγνά και μην χρησιμοποιείτε ηλεκτρική σκούπα σε περιττώματα ή φωλιές ποντικιών, γιατί έτσι διασπείρεται μολυσμένη σκόνη στον αέρα.
Φοράτε γάντια και, αν είναι δυνατόν, προστατευτική μάσκα.
Βρέξτε πρώτα την περιοχή με απολυμαντικό ή διάλυμα χλωρίνης και μετά καθαρίστε με χαρτί ή πανί μίας χρήσης.
Πλένετε καλά τα χέρια μετά τον καθαρισμό.

Γενικά μέτρα προστασίας:

Κλείνετε ανοίγματα από όπου μπορούν να μπουν τρωκτικά.
Αποθηκεύετε τρόφιμα σε κλειστά δοχεία.
Απομακρύνετε σκουπίδια και υπολείμματα τροφών.
Ελέγχετε αποθήκες και εξοχικά για σημάδια παρουσίας τρωκτικών.

Ένα σημαντικό μήνυμα για τους γονείς

Παρότι ο χανταϊός είναι σπάνιος, η σωστή ενημέρωση και η προσοχή στον καθαρισμό κλειστών χώρων μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο. Σε περίπτωση πυρετού ή αναπνευστικών συμπτωμάτων μετά από έκθεση σε χώρο με τρωκτικά, είναι σημαντικό να ενημερώνεται ο παιδίατρος ή ο θεράπων ιατρός.

Υστερόγραφο:

Σε ποιες χώρες έχει εντοπιστεί ο χανταϊός;

Οι χανταϊοί έχουν καταγραφεί σε πολλές περιοχές του κόσμου, καθώς διαφορετικά είδη τρωκτικών μπορούν να λειτουργούν ως φορείς τους. Τα περισσότερα περιστατικά έχουν αναφερθεί:

Στη Βόρεια και Νότια Αμερική (ΗΠΑ, Καναδάς, Αργεντινή, Χιλή, Βραζιλία)
Σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, ιδιαίτερα στη Σκανδιναβία, τη Γερμανία, τη Γαλλία, το Βέλγιο και τα Βαλκάνια
Στην Ασία, κυρίως στην Κίνα, τη Νότια Κορέα και τη Ρωσία

Στην Ευρώπη συχνότερα παρατηρούνται μορφές που προσβάλλουν κυρίως τους νεφρούς, ενώ στην Αμερική ορισμένα στελέχη μπορούν να προκαλέσουν σοβαρό πνευμονικό σύνδρομο.

Υπάρχει κίνδυνος εξάπλωσης;

Οι ειδικοί θεωρούν πιθανό να εμφανίζονται περιστατικά και σε νέες περιοχές τα επόμενα χρόνια. Αυτό σχετίζεται με:

την κλιματική αλλαγή,
τις μετακινήσεις πληθυσμών,
την επέκταση των ανθρώπινων δραστηριοτήτων σε φυσικά οικοσυστήματα,
και τις μεταβολές στον πληθυσμό των τρωκτικών.

Ωστόσο, ο χανταϊός δεν μεταδίδεται εύκολα από άνθρωπο σε άνθρωπο, γεγονός που περιορίζει σημαντικά τον κίνδυνο μεγάλης πανδημικής εξάπλωσης όπως συνέβη με άλλους ιούς του αναπνευστικού.

Η καλύτερη προστασία παραμένει η πρόληψη, η σωστή υγιεινή και η ασφαλής διαχείριση χώρων όπου μπορεί να υπάρχουν τρωκτικά.